Asherman Sendromu (Rahim İçi Yapışıklık): Tanı, Histeroskopik Tedavi ve Sonraki Gebelik Yönetimi

İntrauterin adezyon (IUA), rahim içindeki karşılıklı yüzeyler arasında skar dokusu gelişmesi ve bu yüzeylerin birbirine yapışmasıdır. Yapışıklıklar adetin belirgin azalmasına ya da kesilmesine, gebe kalmada güçlüğe, tekrarlayan gebelik kaybına veya adet dönemlerinde tekrarlayan ağrıya yol açtığında tablo sıklıkla Asherman sendromu olarak adlandırılır (Toma 2025; Yu 2008). Literatürde iki terim zaman zaman birbirinin yerine kullanılır. Yine de görüntülemede saptanan yapışıklığı, şikâyete yol açan sendromdan ayırmak hangi durumda tedavi gerektiğini anlamayı kolaylaştırır.

Yapışıklıklar ince zarlardan rahim boşluğunu tamamen kapatan yoğun bağ dokusuna kadar değişir. Olguların çoğu rahim içine yapılan cerrahi girişimlerle ilişkilidir ve bir kısmı önlenebilir. Tanı gözden kaçtığında tablo tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı, açıklanamayan infertilite veya düşük olarak yanlış yorumlanabilir.

İçindekiler

1. Nasıl oluşur?
2. Nedenler ve risk
3. Belirtiler
4. Tanı
5. Sınıflandırma
6. Tedavi
7. Yeniden yapışmayı önleme
8. Üreme sonuçları
9. Gebelik takibi
10. IVF ve Asherman
11. Dr. Aksoy’a en sık sorulan sorular
12. Diğer sık sorulan sorular

Asherman Sendromu Nasıl Oluşur?

Rahim iç tabakasının derindeki bazal katmanı hasar görürse aylık yenilenme bozulur ve iyileşme normal doku yerine yapışıklık dokusuyla sonuçlanabilir.

Rahim iç tabakası (endometrium) iki katmandan oluşur:

• Fonksiyonel katman: Her adet döngüsünde hormonların etkisiyle kalınlaşan ve gebelik olmazsa adet kanamasıyla dökülen üst tabaka.
• Bazal katman: Derindeki kalıcı tabaka. Fonksiyonel katmanı her ay yeniden üreten rezerv burasıdır.

Bazal katman travma, enfeksiyon veya iltihapla (inflamasyon) hasar görürse fonksiyonel katman düzgün yenilenemez. Yara, normal yüzey dokusuyla (epitel) örtülmek yerine fibrotik yapışıklıklarla iyileşir. Bu yapışıklıklar zamanla kalıcı bağ dokusuna dönüşür ve rahim boşluğunu daraltır ya da kapatır. Konunun tarihsel çerçevesi için Yu 2008 derlemesi hâlâ yararlıdır.

Neden Olur? — Etiyoloji ve Risk Faktörleri

En sık neden gebelikle ilişkili rahim içi girişimlerdir; başta düşük sonrası rahmin cerrahi olarak boşaltılması gelir.

Asherman olgularının çoğu gebe ya da yeni doğum yapmış rahimde yapılan girişimlerden sonra gelişir. Gebelikteki endometrium, gebelik dışındakine göre daha kırılgandır (Yu 2008; Munro 2025).

Başlıca nedenler

Neden	Risk notu
Erken gebelik kaybı sonrası cerrahi tahliye / küretaj	En sık görülen bağlam; tekrarlanan işlemlerle risk birikebilir
Doğum sonrası kalan plasenta parçası için küretaj	Yüksek risk
Tekrarlanan rahim içi girişimler	Her tekrarda risk artabilir
Sezaryen sonrası kanama için cerrahi	Orta–yüksek risk
Histeroskopik miyomektomi (özellikle çoklu miyomlarda)	Orta risk; ayrıntı: miyom ameliyatı
Endometrit (gebelik sırasında veya sonrasında rahim iç tabakası enfeksiyonu)	Bağımsız risk etkeni
Pelvik tüberküloz	Tüberkülozun sık görüldüğü bölgelerde önemli neden
Genital şistosomiyaz	Bazı coğrafi bölgelerde

Görülme sıklığı: ne biliyoruz?

Erken gebelik kaybından sonra yapılan cerrahi tahliyenin ardından yeni yapışıklık gelişme riski, 2025 tarihli bir sistematik derlemede yaklaşık %17 olarak özetlenmiştir (%95 GA 11–25; 13 çalışma, çalışmalar arasında yüksek heterojenite) (Munro 2025). (B - güçlü kanıt)

Aynı derlemeye göre yapışıklık henüz oluşmadan, yani birincil önlemede, jel bariyerler göreli riski düşürebilir. Bu bulgu, yapışıklıklar açıldıktan sonra yeniden oluşmalarını önlemeye (ikincil önleme) taşınamaz. İkincil önlemede anti-adezyon jel için meta-analiz anlamlı fayda göstermemiştir (Guo J 2023).

Munro 2025 ayrıca histeroskopik miyomektomi sonrası yapışıklık riskini yaklaşık %16, rahim perdesinin (septum) düzeltilmesi sonrası yaklaşık %28 olarak özetler. Bu oranlar çalışmaların kalitesine ve yöntemine göre değişir.

Belirtiler ve Klinik Spektrum

En sık başvuru nedenleri azalmış ya da kesilmiş adet, gebe kalamama ve tekrarlayan gebelik kaybıdır.

1. Adet değişiklikleri

• Hipomenore: Adet kanamasının belirgin azalması; en sık başvuru şikâyetidir.
• Amenore: Adetin tamamen kesilmesi. Diğer nedenlerden ayırmak için adet görememe rehberine bakabilirsiniz.
• Dismenore: Yapışıklıklar kanın dışarı akışını engellediğinde adet dönemlerinde tekrarlayan kasık ağrısı.
• Hematometra: İleri olgularda kapanmış rahim boşluğunda kan birikmesi.

2. Üreme sorunları

• Sekonder infertilite: Daha önce gebe kalmış bir kadında açıklanamayan gebe kalamama.
• Tekrarlayan implantasyon başarısızlığı: Tüp bebek tedavisinde nedeni bulunamayan başarısız embriyo transferleri.
• Tekrarlayan düşükler: Özellikle ilk üç ayda. Kimyasal gebelik tekrarladığında da yapısal nedenler akla gelir.

3. Gebelikte ortaya çıkabilecek sorunlar

• Plasentanın yerleşim ve yapışma sorunları
• Rahim içi gelişme geriliği
• Erken doğum

Bazı kadınlarda hiçbir belirti olmaz. Bu durumda yapışıklık yalnızca infertilite araştırması veya tüp bebek öncesi histeroskopide tesadüfen fark edilebilir.

Tanı: Histeroskopi Referans Yöntem

Ultrason ve rahim filmi şüpheyi güçlendirebilir. Kesin tanıda referans yöntem histeroskopidir; uygun olgularda aynı seansta tedaviye de olanak verir.

Birinci basamak görüntüleme

• Transvajinal ultrason: Şüphe uyandırır ama kesin tanı koydurmaz; normal bir ultrason da yapışıklığı dışlamaz (AAGL/ESGE 2017). Düzensiz veya ince endometrium ya da rahim boşluğunda parlak (ekojen) bantlar görülebilir. İnce endometrium konusu için: endometrium kalınlığı ve tüp bebek.
• Sonohisterografi (salin infüzyon sonografi, SIS): Rahim boşluğu serum fizyolojikle genişletilerek yapılan ultrasondur; yapışıklıkları standart ultrasondan daha net gösterebilir.
• HSG (ilaçlı rahim filmi): Rahim boşluğundaki şekil bozukluğunu ve dolma defektlerini gösterebilir; yapışıklığın tipini histeroskopi kadar doğrudan göstermez.
• MR: Pelvik tüberküloz şüphesinde veya karmaşık anatomide yardımcı olabilir.

Histeroskopi: tanı ve tedavi aynı seansta

Histeroskopi, rahim boşluğunun ince bir kamerayla doğrudan incelenmesidir. Kesin tanıda referans yöntemdir ve uygun olgularda aynı seansta tedaviye olanak verir (AAGL/ESGE 2017). (B - güçlü kanıt) Ofiste anestezisiz, ince (mini) histeroskopla ya da ameliyathanede genel anestezi altında yapılabilir. Genel çerçeve için endoskopik cerrahi / histeroskopi ve IVF öncesi histeroskopi yazılarına bakabilirsiniz.

Histeroskopide şu noktalar değerlendirilir:

• Yapışıklığın rahim boşluğunun ne kadarını kapladığı
• Yapışıklığın tipi: ince zar (filmsi), kas lifi içeren (fibromusküler) veya yoğun bağ dokusu
• Tüp ağızlarının (tubal ostiumlar) görülüp görülmediği
• Endometriumun genel durumu

Sınıflandırma: Yapışıklık Ne Kadar Ağır?

Pratikte önemli olan, yapışıklığın hafif, orta ya da şiddetli olması ve rahim boşluğunun ne kadarını kapladığıdır. Şiddet arttıkça cerrahi sonrası gebelik oranı düşer (Guo 2019).

• Hafif: İnce, kolayca ayrılan yapışıklıklar; rahim boşluğunun %25’inden azı.
• Orta: Kas lifi içeren, daha kalın yapışıklıklar; boşluğun %25–75’i.
• Şiddetli: Yoğun, sert bağ dokusu; boşluğun %75’inden fazlası. Tüp ağızları çoğu zaman görülmez.

Bu üç düzey March sınıflamasına dayanır. AFS ve ESGE gibi başka puanlama sistemleri de kullanılır; hiçbiri canlı doğumu tek başına güvenilir biçimde öngörmez. (B - güçlü kanıt)

Ayrıntı: AFS, ESGE ve March sınıflamaları

AFS (American Fertility Society): Rahim boşluğunun ne kadarının tutulduğu, yapışıklığın tipi ve adet düzeni puanlanır. Evre I (hafif) 1–4, Evre II (orta) 5–8, Evre III (şiddetli) 9–12 puandır.

ESGE (Avrupa Jinekolojik Endoskopi Derneği): Rahim boşluğunun tutulumuna göre Derece I–V arasında sınıflar; derece yükseldikçe şiddet artar.

March sınıflaması: Yukarıdaki üç düzey bu sisteme aittir. Hafif yapışıklıklar filmsi, orta olanlar fibromusküler, şiddetli olanlar yoğun bağ dokusu olarak tanımlanır.

Tedavi: Histeroskopik Adezyolizis

Semptomu, gebe kalma sorunu veya gebelik planı olan uygun hastalarda temel tedavi histeroskopik adezyolizistir. Tesadüfen saptanan her yapışıklık ameliyat gerektirmez.

Adezyolizis, yapışıklıkların histeroskopla görülerek açılmasıdır ve deneyimli bir cerrah tarafından yapılması önerilir (AAGL/ESGE 2017). Amaç rahim boşluğunun normal şeklini geri kazandırmak, tüp ağızlarını görünür hale getirmek ve sağlıklı endometriumun yeniden büyümesine zemin hazırlamaktır. Şikâyet oluşturmayan hafif yapışıklıklarda karar kişiye göre verilir; çünkü ameliyatın kendisi de yeniden yapışma ve rahim delinmesi (perforasyon) riski taşır.

Cerrahi teknik seçenekleri

• Mini makas / soğuk kesi (cold knife): Isı hasarı en az olan yöntemdir; özellikle ince ve hafif yapışıklıklarda sık tercih edilir.
• Bipolar elektrokoter: Daha kalın yapışıklıklarda kullanılır; çevre dokuya ısı hasarı riski vardır.
• Lazer (Nd:YAG, KTP): Sınırlı sayıda merkezde kullanılır.
• Resektoskop teli: Geleneksel yöntemdir; ısı hasarı riski daha yüksek olabilir.

Teknik, yapışıklığın tipine ve cerrahın deneyimine göre seçilir. Her olguda üstün olduğu gösterilmiş tek bir alet yoktur.

Şiddetli olgularda

Rahim boşluğu tamamen kapalı ve tüp ağızları görünmüyorsa:

• Adezyolizis ultrason eşliğinde yapılabilir.
• Tedavi iki aşamaya bölünebilir: önce boşluk kısmen açılır, 4–6 hafta sonra ikinci seans yapılır.
• Bazı olgularda 2–3 ardışık histeroskopi gerekebilir.

Ameliyattan sonra

• Çoğu hasta aynı gün eve döner.
• Koruyucu antibiyotik rutin olarak önerilmez. Balon veya stent kullanılan dönemde bazı merkezler kısa süreli antibiyotik verebilir; bu evrensel bir standart değildir.
• Hafif vajinal kanama 1–2 hafta sürebilir.

Yeniden Yapışmayı Önleme

Yapışıklıkların yeniden oluşması sık görülen bir sorundur ve hangi koruyucu yöntemin daha iyi olduğu konusunda kaynaklar ayrışır.

Bu yüzden ameliyattan sonra koruyucu (adjuvan) yöntemler sık kullanılır; ancak kanıtlar tek bir yöntemin açıkça üstün olduğunu göstermez. Yapışıklığın daha az tekrarlaması, adetin düzelmesi, gebelik, canlı doğum ve gebelikte güvenlik ayrı sonuçlardır; birinde görülen iyileşme diğerlerine kendiliğinden yansımaz (Guo J 2023).

Koruyucu seçenekler

1. Rahim içi mekanik bariyerler

• Foley veya rahim içi balon kateter: Ameliyattan sonra genellikle 7–14 gün rahim içinde bırakılır; karşılıklı yüzeylerin birbirine değmesini engellemeyi amaçlar.
• Hyaluronik asit jel: Vücutta çözünen bir bariyerdir. Yapışıklık açıldıktan sonraki (ikincil) önlemede meta-analizde anlamlı fayda gösterilememiştir (RR 0.80, %95 GA 0.58–1.10) (Guo J 2023). (B - güçlü kanıt) Küretaj sonrası yeni yapışıklığı önlemedeki (birincil) etkisi ayrı bir kanıt alanıdır (Munro 2025).
• Rahim içi araç (RİA, spiral): Geçmişte kullanılmıştır; ancak AAGL/ESGE rehberi bakırlı veya hormonlu spiralleri bu amaçla önermez (AAGL/ESGE 2017).
• Daha yeni, çözünebilen bariyerler hâlâ araştırma aşamasındadır; rutin kullanım için erken olabilir.

2. Hormon desteği

• Ameliyattan sonra endometriumun yeniden büyümesini desteklemek amacıyla 1–3 ay östrojen sık kullanılır; düzenli kanama sağlamak için progesteron eklenebilir.
• Hormon desteği pratikte çoğu zaman mekanik bariyerle birlikte düşünülür; tek başına yeterli önleme sağladığı iddiası zayıftır.
• Randomize çalışmalarda rutin östrojen yeniden yapışmayı azaltmamış (Yang 2022); gebelik ve canlı doğum oranlarında da belirgin üstünlük göstermemiştir (Hanstede 2023). (B - güçlü kanıt) Bu nedenle östrojen herkese aynı şablonla verilmez.

3. İkinci bakış (second-look) histeroskopi

• İlk ameliyattan 4–6 hafta sonra yapılan kontrol histeroskopisidir.
• Yeniden oluşmaya başlayan ince yapışıklıklar erken dönemde, ofis koşullarında ayrılabilir.
• Özellikle orta–şiddetli olgularda sık tercih edilir.
• Guo J 2023’te ikincil önlemede anlamlı risk azalmasıyla ilişkili bulunmuştur (RR 0.21) (Guo J 2023). (B - güçlü kanıt)

Kaynaklar neden ayrışıyor?

Guo J 2023, yapışıklık açıldıktan sonraki önlemeyi inceleyen bir meta-analizdir. Sürekli balon (RR 0.18), ikinci bakış histeroskopi (RR 0.21) ve amniyon zarı grefti (RR 0.63) yeniden yapışmayı anlamlı biçimde azaltırken anti-adezyon jel anlamlı fark göstermemiştir.

Munro 2025’in özetinde tablo farklıdır: koruyucu yöntem kullanılmadan yeniden yapışma yaklaşık %35, balonla %43, spiralle %43, jelle %28’dir. Jel için çalışma sayısı azdır ve çalışmalar arasında heterojenite yüksektir. Bu farklılık, balonu otomatik olarak tek doğru seçenek gibi sunmayı zorlaştırır.

Pratikte tek bir yöntem yerine, yapışıklığın şiddetine göre bariyer, hormon desteği ve gerekiyorsa ikinci bakış histeroskopiyi birleştiren kişiye özel bir plan konuşulur. “Her hastaya balon” yaklaşımı mevcut derlemelerle uyumlu değildir. (B - güçlü kanıt)

Üreme Sonuçları — Tedavi Sonrası Gebelik Şansı

“Tedaviden sonra gebe kalabilir miyim?” sorusunun kısa cevabı: mümkün olabilir, ama herkes için aynı değil. Rahim boşluğunun küçük bir bölümünü tutan hafif bir yapışıklıkla, boşluğun büyük kısmını kapatan şiddetli bir Asherman’ı aynı grupta değerlendirmek doğru olmaz.

Aşağıdaki oranları okurken iki noktayı akılda tutmak gerekir. Çalışmalar farklı hasta gruplarına ve farklı paydalara dayanır. Gebelik oranı ile canlı doğum oranı da aynı şey değildir.

Guo 2019: sistematik derleme (54 çalışma, 4.640 kadın)

Bu derleme cerrahi sonrası gebelik oranını ve gebelik komplikasyonlarını havuzlar. Buradaki gebelik oranı, aşağıdaki Deans kohortundaki canlı doğum oranıyla karıştırılmamalıdır (Guo 2019). (B - güçlü kanıt)

Sonuç (Guo 2019)	Havuzlanmış oran	Not
Gebelik oranı	%50.7 (%95 GA 49.1–52.3)	53 çalışma
Erken gebelik kaybı (düşük)	%17.7 (%95 GA 15.9–19.6)	31 çalışma
Dış gebelik (ektopik)	%4.2 (%95 GA 2.8–6.3)	9 çalışma
İkinci üç aylık dönemde kayıp	%11.5 (%95 GA 7.6–17.8)	7 çalışma
Rahim ağzı yetmezliği (servikal yetmezlik)	%12.5 (%95 GA 3.3–33.5)	Yalnızca 2 çalışma; güven aralığı geniş
Plasenta akreta spektrumu (PAS)	%10.1 (%95 GA 8.6–11.8)	23 çalışma

Şiddetli yapışıklıkta gebelik oranı, hafif yapışıklığa göre anlamlı olarak daha düşüktür (Guo 2019).

Deans 2018: iki merkezli retrospektif kohort (154 kadın)

Bu çalışma sistematik derleme değil, seçilmiş bir hasta grubunu geriye dönük inceleyen bir kohorttur. Gebelik isteyen 124 kadında sonuçlar şöyledir (Deans 2018):

Sonuç (Deans 2018; gebelik isteyen n=124)	Oran
Gebelik	%79.0 (98/124)
Canlı doğum	%63.7 (79/124)
Düşük	%23.4 (29/124)

Ayrıntılı doğum verisi bulunan 85 canlı doğumda anormal plasentasyon (plasentanın anormal yerleşmesi veya tutunması) %17.6, erken doğum %29.4 ve doğum sonrası rahmin alınması (postpartum histerektomi) %4.7 oranında bildirilmiştir. Bu yüzden tedaviden sonra oluşan gebeliklerde risk temelli takip gerekir.

Daha iyi sonuçla ilişkili etkenler

• 35 yaşın altında olmak
• Yapışıklığın ilk üç aydaki bir girişimden (örneğin erken düşük sonrası küretaj) sonra gelişmiş olması
• Yapışıklığın hafif veya orta düzeyde olması
• Adezyolizisten sonraki ilk gebeliğin kayıpla sonuçlanmaması

Tek ameliyat ile tekrarlanan ameliyatlar

İki veya daha fazla adezyolizis geçiren hastalarda üreme sonuçları genellikle daha zayıftır. (B - güçlü kanıt) Bu nedenle:

• İlk ameliyatın deneyimli bir ekip tarafından yapılması önemlidir.
• Yeniden yapışmayı önleme planı eksiksiz uygulanmalıdır.
• Yeni bir ameliyat kararı dikkatle ve gerekçesiyle verilmelidir.

Asherman Sonrası Gebelik: Risk Temelli Takip

Tedaviden sonra gebelik mümkün olabilir; ancak plasentanın anormal yerleşmesi ve erken doğum riski artabilir. Takip, kişisel risk etkenlerine göre planlanır.

Tedavi edilmiş rahim içi yapışıklık veya Asherman öyküsünde plasenta akreta spektrumu (plasentanın rahim duvarına anormal derin tutunması), plasenta previa (plasentanın rahim ağzını örtmesi), doğum sonrası kanama ve erken doğum riski artabilir (Guo 2019; Deans 2018; Munro 2025; Mortimer 2024). Kişisel risk; hastalığın şiddetine, önceki küretaj ve sezaryenlere, plasentanın yerleşim yerine ve cerrahi öyküye göre değişir. Her hastayı otomatik olarak yüksek riskli gebelik birimine yönlendirmek yerine risk temelli takip ve gerektiğinde perinatoloji değerlendirmesi daha savunulabilir bir yaklaşımdır.

Önerilen takip çerçevesi

• Erken transvajinal ultrason (6–7. hafta): Gebelik kesesinin yeri ve gebeliğin canlılığı.
• İlk üç ayın sonunda ultrason: Plasentanın yerleşimi.
• Ayrıntılı ultrason (18–22. hafta): Plasentanın yapısı ve PAS belirteçleri (plasenta arkasındaki ince hipoekoik bölgenin kaybı, plasental lakünler, rahim ile mesane arasında artmış damarlanma).
• Gerekirse MR: Plasenta akretadan şüphelenildiğinde.
• Doğum planı: Akreta şüphesinde kadın doğum, anestezi, yenidoğan ve gerekirse üroloji ekipleriyle önceden hazırlık.

Plasenta akreta riski neden önemli?

Guo 2019’da havuzlanmış PAS oranı yaklaşık %10.1’dir. Mortimer 2024, tedavi edilmiş yapışıklık öyküsü olan tüp bebek hastalarında olumsuz plasenta sonuçlarının (PAS, plasenta previa veya vasa previa) kontrol grubuna göre daha sık olduğunu bildirmiştir (düzeltilmiş RR 2.08, %95 GA 1.25–3.46). Bu risk, geçirilen adezyolizis sayısı arttıkça yükselme eğilimindedir (Mortimer 2024). Genel toplumda PAS’ın temel sıklığı çok daha düşüktür; Asherman sonrası gebelikte göreli risk artmış kabul edilir. Bu nedenle şu konular önceden konuşulmalıdır:

• Plasentanın erken değerlendirilmesi
• Gerekirse ileri düzey bir merkezde perinatoloji konsültasyonu
• Doğum sonrası kanamaya hazırlık (kan ürünleri, damar yolu)

IVF ve Asherman Sendromu

Tedaviden sonra tüp bebek denenebilir. Sınırlı sayıdaki geriye dönük çalışma, orta–ağır hastalığın daha olumsuz sonuçlarla ilişkili olabileceğini düşündürür; ancak bu kesin bir kural değildir.

Fouks 2022, tedavi edilmiş Asherman sendromu olan 51 tüp bebek hastasını eşleştirilmiş kontrollerle karşılaştıran geriye dönük bir vaka–kontrol çalışmasıdır. Orta–ağır hastalık grubunda transfer öncesi endometrium daha ince bulunmuş (ortalama 6.95 mm’ye karşı 8.7 mm) ve canlı doğuma ulaşma süresi uzamıştır. Orta–ağır hastalık, canlı doğum için bağımsız olumsuz etken olarak kalmıştır (düzeltilmiş OR 0.174, %95 GA 0.032–0.955) (Fouks 2022). (C - orta/zayıf kanıt) Örneklem küçük olduğundan bu bulgu genel bir kural gibi okunmamalıdır.

Mortimer 2024’te tedavi edilmiş yapışıklık öyküsü olan tüp bebek hastalarında genel canlı doğum oranı kontrollere benzer bulunmuştur; ancak iki veya daha fazla adezyolizis geçiren alt grupta canlı doğum daha düşük kalmıştır (Mortimer 2024).

Bu yüzden değerlendirme yalnızca rahim boşluğunun açılıp açılmadığıyla sınırlı kalmaz. Bazal tabakadaki hasarın derinliği, endometriumun ne kadar canlı olduğu, önceki ameliyat sayısı ve gebelik olursa plasentanın nereye tutunacağı birlikte düşünülür; beklenti de buna göre gerçekçi tutulur. İlk ameliyatın sağlıklı dokuyu koruyarak yapılması, ikinci bir ameliyat ihtiyacını azaltmak açısından önemlidir.

Tüp bebek sürecinde dikkat edilen noktalar:

• Transfer öncesi rahim boşluğunun histeroskopiyle kontrolü: Yeni yapışıklık oluşmuş mu?
• Endometrium kalınlığı: 7 mm’nin altında tutunma olasılığı düşebilir; karar kişiye göre verilir (endometrium kalınlığı).
• Dondurulmuş embriyo transferi: Rahim iç tabakasının hazırlığı daha kontrollü olabildiği için tercih edilebilir.
• Tek embriyo transferi: Çoğul gebelik obstetrik riskleri artırdığından tek embriyo transferi tercih edilir.

Yazının başındaki öneri derecesi şu ana klinik çerçeveyi kapsar: şüphe varsa histeroskopiyle tanı; semptomu veya gebelik planı olan uygun hastalarda adezyolizis; kişiye göre planlanan yeniden yapışma önlemi ve gebelikte risk temelli takip. Üreme oranları çoğunlukla gözlemsel çalışmalardan gelir; koruyucu yöntemlerin karşılaştırmaları derlemeler arasında ayrışır. Tüp bebeğe özgü Fouks 2022 bulgusu sınırlı örneklem nedeniyle daha düşük kanıt gücündedir.

Dr. Aksoy’a En Sık Sorulan Sorular

Bu bölümdeki yanıtlar Doç. Dr. Senai Aksoy’a aittir.

Rahim içi yapışıklık açıldıktan sonra tekrarlamasını nasıl önlersiniz?

En çok güvendiğim adım, yapışıklığı rahim dokusuna mümkün olduğunca zarar vermeden açmak ve sonrasında rahim boşluğunu yeniden kontrol etmektir. Hafif yapışıklıkta herkese spiral ya da balon koymam. Orta ve ağır olgularda rahim duvarlarının tekrar birleşmesini önlemek için kısa süreli balon kateter veya uygun bir bariyer düşünebilirim. Östrojeni de rahim iç tabakasının durumuna göre kullanırım; tek başına tekrar yapışmayı kesin önlediğini söylemem. Bakırlı veya hormonlu spirali bu amaçla tercih etmem.

Ameliyattan sonra gebelik veya embriyo transferi için ne kadar beklemek gerekir?

Herkese aynı bekleme süresini vermem. Hafif yapışıklıkta iyileşme ve ilk adet sonrası değerlendirme yeterli olabilir; orta veya ağır yapışıklıkta ise genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde kontrol planlarım. Benim için takvimden önemlisi, rahim boşluğunun açık kaldığını görmektir. Özellikle ağır olguda kontrol histeroskopisi yapmadan embriyo transferine geçmem; gerekirse yeniden oluşan ince yapışıklıkları o sırada açarım. Ameliyat sonrası rahim boşluğunun, tercihen histeroskopiyle yeniden değerlendirilmesi AAGL/ESGE rehberinde önerilir (AAGL/ESGE 2017); kontrol zamanı olgunun ağırlığına göre değişebilir.

Küretajdan sonra adetim azaldı ama ultrason normal; histeroskopi için beklemeli miyim?

Kürtajdan sonra adet miktarı belirgin biçimde azaldıysa veya adet kesildiyse, “ultrason normal” diye yapışıklık olasılığını elemem. Önce gebelik ve adet değişikliğinin diğer nedenlerini değerlendiririm. Kanama önceki adetlerine göre belirgin azalmışsa, özellikle bu durum sonraki adette de sürüyorsa ya da gebe kalamama ve adet döneminde ağrı eşlik ediyorsa aylarca beklemem; rahim boşluğunu serumlu ultrasonla veya doğrudan ofis histeroskopisiyle değerlendiririm. Histeroskopi, yapışıklığı görmede en güvenilir yöntemdir. Normal iki boyutlu ultrason rahim içi yapışıklığı dışlamaz (AAGL/ESGE 2017).

Diğer Sık Sorulan Sorular

Düşük sonrası mutlaka küretaj olmalı mıyım?

Hayır, her düşükte küretaj gerekmez. Erken (13. haftadan önceki) düşüklerde ilaç tedavisi (misoprostol) veya bekleme yönetimi çoğu durumda küretaj kadar etkili olabilir ve Asherman riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Ağır kanama, enfeksiyon veya ilaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi düşünülür. Hangi yolun size uygun olduğunu hekiminizle konuşun.

Asherman sendromu kendiliğinden iyileşir mi?

Hayır. Yapışıklıklar kendiliğinden açılmaz; zamanla olgunlaşıp kalınlaşabilir. Tanı konduğunda erken değerlendirme prognoz açısından önemlidir. Yine de şikâyet oluşturmayan her hafif yapışıklık ameliyat gerektirmez.

Asherman sonrası doğal yolla gebe kalmak mümkün mü?

Evet, özellikle hafif–orta olgularda doğal gebelik mümkün olabilir. Olasılık kişiden kişiye değişir; tek bir yüzde herkese uygulanamaz. Yumurtalık rezervinin düşük olması, erkek faktörü, ileri yaş veya uzun süreli denemeye rağmen gebelik olmaması gibi durumlarda tüp bebek gündeme gelir.

Birden fazla küretaj geçirdim; Asherman riskim ne kadar?

Rahim içine yapılan her ek girişim riski artırabilir. Güncel bir derlemede erken gebelik kaybı sonrası cerrahi tahliyeden sonra yeni yapışıklık riski yaklaşık %17 olarak özetlenmiştir (%95 GA 11–25; Munro 2025). Doğum sonrası yapılan küretaj ve rahim içi enfeksiyon da riski artıran etkenler arasındadır. Gereksiz küretajdan kaçınmak ve yapışıklığı önleme seçeneklerini hekiminizle konuşmak yerinde olur.

Şiddetli Asherman sendromunda canlı doğum şansı nedir?

Herkese uyan tek bir yüzde yoktur. Guo 2019, şiddetli yapışıklıkta gebelik oranının hafif yapışıklığa göre daha düşük olduğunu gösterir. Deans 2018’de seçilmiş iki merkezli kohortta gebelik isteyen kadınlarda canlı doğum oranı %63.7 bulunmuştur; bu oran şiddetli olgulara doğrudan uygulanamaz. Sonucu yapışıklığın şiddeti, endometriumun durumu, yaş ve geçirilen adezyolizis sayısı birlikte belirler. Tedaviden sonraki gebeliklerde ayrıca risk temelli takip gerekir.

Tıbbi Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavi yerine geçmez. Asherman şüphesi, adet kesilmesi, tekrarlayan kayıp veya IVF başarısızlığında kişisel tıbbi değerlendirme gerekir. Tedavi sonrası gebeliklerde anormal plasenta yerleşimi riski artabileceğinden izlem planı risk faktörlerine göre hekimle birlikte yapılmalıdır.