Tıp Terimleri Sözlüğü
Üreme tıbbı ve IVF süreçlerinde sıkça karşılaşılan medikal terimlerin açıklamaları. Her terim klinik bağlamda tanımlanmış ve ilgili sayfalara bağlantı içermektedir.
A A Harfi
Adenomyozis
Rahim iç tabakasının (endometrium) rahim kas tabakası (myometrium) içine girmesi. Ağrı, kanamaya ve implantasyon güçlüğüne neden olabilir.
AFC (Antral Folikül Sayısı)
Antral Follicle Count. Adetin 2-5. günlerinde transvajinal ultrason ile her iki yumurtalıkta sayılan 2-10 mm çapındaki küçük foliküllerin toplam sayısı. AMH ile birlikte over rezervinin en güvenilir göstergelerinden biridir; IVF stimülasyon yanıtını tahmin etmede kullanılır.
Agonist (Uzun) Protokol
IVF stimülasyonunda hipofizi baskılamak için GnRH agonisti (Lucrin, Suprefact) kullanılan protokol. Önceki siklusun luteal fazında başlatılır ve toplam 4-5 hafta sürer. Belirli endometriozis ve yüksek yanıt veren hastalarda hâlâ tercih edilir.
Amenore
Adet kanamasının olmaması. Primer amenore (15 yaşına kadar hiç adet görmeme) ve sekonder amenore (daha önce adet gören kadında 3 ay veya üzeri adet yokluğu) olarak ikiye ayrılır. Hipotalamik, hipofizer, ovaryan veya uterin nedenlerden kaynaklanabilir.
AMH
Anti-Müllerian Hormon. Over rezervinin (yumurta sayısı) değerlendirilmesinde kullanılan kan testi. Düşük AMH azalmış rezervi işaret edebilir.
Anöploidi
Hücrede kromozom sayısının normalden fazla veya eksik olması durumu. Örneğin trizomi 21 (Down sendromu) bir anöploidi türüdür. PGT-A testi embriyolardaki anöploidiyi tespit eder.
Antagonist Protokol
IVF stimülasyonunda erken yumurtlamayı önlemek için GnRH antagonisti (Cetrotide, Orgalutran) kullanılan kısa protokol. Tedavi adetin 2-3. günü başlar, 8-12 gün sürer. OHSS riski daha düşük olduğundan günümüzde en sık tercih edilen protokoldür.
Asherman Sendromu
Rahim iç boşluğunda yapışıklıkların (intrauterin sineşi) oluşması. Genellikle küretaj, doğum sonrası enfeksiyon veya rahim cerrahisi sonrası gelişir. Adet azlığı/yokluğu, infertilite ve tekrarlayan gebelik kaybına yol açar; tedavisi histeroskopik adezyolizdir.
Assisted Hatching
Embriyonun dış zarının (zona pellucida) lazer veya kimyasal yöntemle inceltilmesi. İmplantasyonu kolaylaştırmak amaçlı uygulanır.
Azospermi
Meni sıvısı içerisinde sperm bulunmaması durumu. Obstrüktif (tıkayıcı) veya non-obstrüktif (üretim bozukluğu) olarak iki tipe ayrılır.
B B Harfi
Bakteriyel Vajinoz (BV)
Vajinal floradaki denge bozukluğu sonucu Laktobasil bakterilerinin azalıp anaerobik bakterilerin (özellikle Gardnerella) çoğalması. Gri-beyaz akıntı ve balık kokusu ile karakterizedir. Tedavi edilmezse fertiliteyi olumsuz etkileyebilir.
Blastosist
Döllenme sonrası 5-6. günde ulaşılan ileri evre embriyo. İç hücre kütlesi (bebek olacak kısım) ve trofoblast (plasenta) katmanından oluşur.
C C Harfi
Canlı Doğum Oranı (Live Birth Rate)
Tüp bebek tedavisinde gerçek başarı ölçütü. Tedavi sonucunda sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesi oranıdır. Klinik gebelik oranından farklı olarak erken kayıpları da hesaba katar.
CoQ10 (Koenzim Q10)
Mitokondri zincirinde elektron taşıyan ve enerji üretimine katılan yağda çözünen molekül. Yumurta ve sperm hücrelerinde mitokondri yoğunluğu yüksek olduğundan, ileri yaş kadın infertilitesi ve düşük over rezervinde 200-600 mg/gün takviyesi önerilebilir. Erkek infertilitesinde sperm motilitesini iyileştirdiğine dair kanıtlar mevcuttur.
Ç Ç Harfi
Çoğul Gebelik
İkiz, üçüz veya daha fazla bebek taşınan gebelik. IVF'te çift embriyo transferi sonucu görülme sıklığı artar. Erken doğum, preeklampsi ve düşük doğum ağırlığı riskini ciddi olarak yükselttiğinden modern IVF'te eSET ile önlenmeye çalışılır.
D D Harfi
DHEA (Dehidroepiandrosteron)
Adrenal bezlerden salgılanan, östrojen ve testosteron öncülü zayıf androjen hormonu. Düşük over rezervi olan kadınlarda 25-75 mg/gün takviyesinin yumurta sayı ve kalitesini artırabileceği öne sürülmüştür; ancak güncel kanıtlar tartışmalıdır (Cochrane belirsiz, ESHRE rutin önermez).
E E Harfi
E2 (Estradiol)
Östradiol. Yumurtalıklar tarafından üretilen ana östrojen hormonu. Folikül gelişimini izlemede kullanılır.
EmbryoGlue
Hyaluronan (hyaluronik asit) ile zenginleştirilmiş embriyo transfer medyumu. Embriyonun rahme tutunma şansını artırmak için kullanılır. ESHRE 2023 kılavuzunda taze transferlerde tavsiye edilmiştir.
EmbryoScope (Time-lapse)
Embriyoları inkübatörden çıkarmadan dakika dakika fotoğraflayan time-lapse görüntüleme sistemi. Sıcaklık ve gaz dengesi bozulmadan embriyo gelişimi izlenir, yapay zeka algoritmaları ile en yaşayabilir embriyo seçilir.
Endometrial Polip
Rahim iç tabakasından (endometrium) boşluğa doğru büyüyen iyi huylu doku çıkıntısı. Düzensiz kanamaya ve implantasyon güçlüğüne neden olabilir. IVF öncesi histeroskopik polipektomi ile çıkarılması önerilir.
Endometrioma (Çikolata Kisti)
Yumurtalık içinde gelişen endometriozis kistleri. Eski kanın koyu kahverengi görünümü nedeniyle "çikolata kisti" olarak bilinir. Over rezervini ve IVF başarısını olumsuz etkileyebilir; cerrahi karar dikkatli verilmelidir.
Endometriozis
Rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim dışında (yumurtalıklar, tüpler, periton) büyümesi. Ağrı ve infertiliteye yol açabilir.
Endometrium
Rahim iç tabakası. Her adet döngüsü ile kalınlaşır ve dökülür. Embriyo implantasyonu için yeterli kalınlık (7-14 mm) kritik önem taşır.
Endometriyal Scratching
Embriyo transferinden önceki siklusta endometriuma kontrollü mikro-hasar verilmesi. Eskiden RIF olgularında implantasyonu artırdığı düşünülürdü; ancak güncel meta-analizler (Cochrane 2021) rutin uygulamada faydasını desteklememektedir.
ERA Testi
Endometrial Reseptivite Analizi. Endometrium biyopsisinde 248 genin ekspresyonu ölçülerek implantasyon penceresinin hastaya özel zamanlamasının belirlendiği test. Son çalışmalar rutin RIF olgularında canlı doğum oranını artırmadığını göstermiştir; sınırlı endikasyonla uygulanmalıdır.
eSET (Elektif Tek Embriyo Transferi)
Elective Single Embryo Transfer. Birden fazla iyi kalitede embriyo bulunmasına rağmen çoğul gebelik risklerinden kaçınmak için yalnızca tek embriyo transferi tercih edilmesi. Genç ve iyi prognozlu hastalarda kümülatif canlı doğum oranını düşürmeden ikiz riskini ortadan kaldırır.
ESHRE
Avrupa İnsan Üreme ve Embriyoloji Derneği (European Society of Human Reproduction and Embryology). Üreme tıbbı alanında klinik kılavuzlar yayımlayan en yetkili Avrupa kuruluşu.
F F Harfi
FET
Dondurulmuş Embriyo Transferi (Frozen Embryo Transfer). Daha önce dondurulmuş embriyoların çözülerek rahme transfer edilmesi işlemi. Doğal siklus veya ilaçlı siklus protokolleriyle uygulanabilir.
Folikül
Yumurtalıklarda yumurta hücresini içerisinde barındıran sıvı dolu kese. Her adet döngüsü başında birden fazla folikül gelişmeye başlar.
FSH
Folikül Stimülan Hormon. Yumurtalıklarda folikül büyümesini uyaran hipofiz hormonu. Yüksek FSH azalmış over rezervini gösterebilir.
G G Harfi
Gardner Sistemi
Blastosist aşamasındaki embriyoları değerlendiren uluslararası standart derecelendirme sistemi. Genişleme derecesi (1-6 sayı) + İç Hücre Kitlesi (A/B/C) + Trofektoderm (A/B/C) olmak üzere üç bileşenden oluşur.
GnRH (Gonadotropin Salgılatıcı Hormon)
Hipotalamustan salgılanan ve hipofizden FSH ile LH salınımını uyaran ana üreme hormonu. IVF protokollerinde GnRH analogları (agonist veya antagonist) kullanılarak vücudun kendi LH dalgası baskılanır ve erken yumurtlama önlenir.
Gonadotropin
Hipofiz bezinden salgılanan FSH ve LH hormonlarının ortak adı. IVF stimülasyonunda kullanılan rekombinant veya idrar kaynaklı enjeksiyon ilaçları (Gonal-F, Puregon, Menopur vb.) bu hormonların sentetik şeklidir; yumurtalıkları çok sayıda folikül geliştirmesi için uyarır.
H H Harfi
hCG (Beta hCG)
İnsan Koryonik Gonadotropini. Gebelik oluştuğunda gelişen plasenta tarafından salgılanan hormon. Kanda ölçümü (Beta hCG) gebeliğin en erken ve hassas göstergesidir. IVF tedavisinde ayrıca yumurtaların son olgunlaşmasını tetiklemek için ilaç olarak da kullanılır (trigger).
Hidrosalpinks
Fallop tüplerinin içinde sıvı birikmesi durumu. Bu sıvı embriyoya toksik etki yapabilir ve IVF başarısını düşürür. Tedavide etkilenen tüpün laparoskopik olarak alınması veya bağlanması önerilir.
Hiperprolaktinemi
Kanda prolaktin hormon düzeyinin normalin üzerinde olması. Adet düzensizliği, ovulasyon bozukluğu ve infertilitenin sık nedenlerinden biridir. Genellikle dopamin agonisti ilaçlarla (kabergolin, bromokriptin) tedavi edilir.
Hipofiz Bezi
Beynin tabanında yer alan, üreme hormonları FSH, LH, prolaktin ve TSH dahil pek çok hormonun salgılanmasını yöneten ana endokrin bez. IVF protokolleri büyük ölçüde hipofizin GnRH analoglarıyla baskılanması üzerine kuruludur.
Histeroskopi
İnce bir kamera (histeroskop) ile rahim iç boşluğunun doğrudan görüntülenmesi işlemi. Vajinadan girilerek yapılır, kesi gerektirmez. Polip, miyom, septum ve yapışıklık gibi sorunların hem tanısında hem tedavisinde kullanılır.
HSG
Histerosalpingografi. Rahmin ve tüplerin açıklığını değerlendirmek için kontrast madde kullanılarak yapılan röntgen görüntülemesi.
Hyaluronan
Hyaluronik asit olarak da bilinen, vücutta doğal olarak bulunan bir polisakkarit. Rahim, implantasyon penceresinde bu maddeyi yoğun şekilde salgılar. EmbryoGlue gibi transfer medyumlarının temel bileşenidir.
I I Harfi
ICM (İç Hücre Kitlesi)
Inner Cell Mass. Blastosist embriyonun içindeki, ileride bebeğe dönüşecek hücre grubu. Gardner sisteminde ilk harf (A/B/C) ile derecelendirilir.
ICSI
İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu. Tek bir spermin mikro-iğne ile doğrudan yumurtanın içine enjekte edildiği ileri düzey döllenme tekniği.
IUI
İntrauterin İnseminasyon (Aşılama). Hazırlanan sperm örneğinin ince bir kateter ile doğrudan rahim içine yerleştirildiği tedavi yöntemi.
IVF
In Vitro Fertilizasyon (Tüp Bebek). Yumurta ve spermin laboratuvar ortamında birleştirilerek embriyo oluşturulması ve rahme transfer edilmesi işlemi.
İ İ Harfi
İmplantasyon
Embriyonun rahim iç duvarına (endometrium) tutunması ve gömülmesi süreci. Genellikle döllenme sonrası 6-10. günler arasında gerçekleşir. IVF başarısının en kritik aşamalarından biridir.
İnositol (Myo + D-chiro)
Hücresel ikincil haberci görevi gören doğal şeker alkolü. Myo-inositol ile D-chiro-inositol 40:1 oranında kombinasyonu PMOS hastalarında insülin duyarlılığını artırır, yumurta kalitesini iyileştirir ve ovulasyonu destekler. Genellikle 2-4 g/gün kullanılır; kanıt düzeyi orta (B).
İnsülin Direnci (HOMA-IR)
Hücrelerin insüline normal yanıt vermemesi sonucu pankreasın daha fazla insülin salgılama zorunda kalması. HOMA-IR ile ölçülür (>2,5 direnç). PMOS'ta sık görülür, ovulasyonu bozar ve gebelik diabeti riskini artırır. Metformin ve myo-inositol tedavide kullanılır.
İntrauterin Sineşi (Adezyon)
Rahim iç duvarları arasında oluşan fibröz yapışıklıklar. Asherman sendromunun temel bulgusudur. Histeroskopik adezyoliz ile ayrılarak normal rahim boşluğu sağlanmaya çalışılır.
K K Harfi
Kandidiyazis (Mantar Enfeksiyonu)
Candida albicans mantarının vajinada aşırı çoğalması ile oluşan enfeksiyon. Beyaz, parça parça akıntı ve şiddetli kaşıntı ile kendini gösterir. Kadınların %75'i yaşamlarında en az bir kez mantar enfeksiyonu geçirir.
Karyotip
Bir bireyin tüm kromozom yapısını gösteren genetik analiz. Kromozom sayısı ve yapısal anomalilerin tespitinde kullanılır.
Kimyasal Gebelik
Beta hCG ile saptanan ancak ultrasonda gebelik kesesi görülmeden kaybedilen çok erken gebelik. Embriyo implantasyonun ilk haftalarında durması anlamına gelir. Tüm gebeliklerin %15-25'inde görülür; tek başına olması ileri inceleme gerektirmez.
Klinik Gebelik
Transvajinal ultrasonografide gebelik kesesinin görüldüğü gebelik. Genellikle beta hCG > 1500-2000 mIU/mL ve son adetin 5-6. haftası civarında saptanır. IVF başarı istatistiklerinde sık kullanılan ara hedef ölçüttür; ancak gerçek başarı canlı doğum oranıdır.
Klomifen Sitrat
Selektif östrojen reseptör modülatörü (SERM). Hipotalamustaki östrojen reseptörlerini bloke ederek FSH/LH salınımını artırır ve ovulasyonu uyarır. Onlarca yıldır kullanılan klasik ovulasyon ilacıdır; günümüzde PMOS'ta letrozolden sonra ikinci tercihtir.
Kontrollü Ovaryan Stimülasyon (KOH)
IVF tedavisinde yumurtalıkların gonadotropin enjeksiyonları (FSH/LH) ile uyarılarak tek bir siklusta birden fazla folikül geliştirilmesi süreci. Doğal siklustaki tek yumurta yerine 8-15 yumurta elde edilmesi hedeflenir.
Kümülatif Başarı Oranı
Tek bir yumurta toplama işleminden elde edilen tüm embriyolarla (taze + dondurulmuş transferler dahil) ulaşılan toplam canlı doğum oranı. Tek transfer başarısından daha yüksek olup tedavinin gerçek potansiyelini gösterir.
L L Harfi
Laktobasil (Lactobacillus)
Sağlıklı vajinal florada baskın olması gereken gram-pozitif bakteri grubu. Laktik asit üreterek vajinanın asidik pH'ını (3,8-4,5) korur ve patojen mikroorganizmaların çoğalmasını önler. Probiyotik takviyelerinde de tercih edilen tür.
Laparoskopi
Karın boşluğunun küçük kesilerden girilen kamera ile incelenmesi ve tedavi edilmesi işlemi. Genel anestezi altında yapılır. Endometriozis, hidrosalpinks ve büyük miyomların değerlendirilmesinde kullanılır.
Letrozol
Aromataz inhibitörü grubu ilaç. Östrojen üretimini geçici olarak azaltarak hipofizden FSH salınımını uyarır ve ovulasyon indüksiyonunda kullanılır. PMOS hastalarında klomifen sitrata göre canlı doğum oranı daha yüksektir (PPCOS II çalışması, NEJM 2014); günümüzde ilk tercih ilaçtır.
LH
Luteinizan Hormon. Ovulasyonu tetikleyen hormon. LH dalgası yumurta serbest bırakılmasını başlatır.
Luteal Faz Desteği
Embriyo transferi sonrası 8-12 hafta süresince progesteron (vajinal jel, oral veya kas içi) ve gerektiğinde östrojen verilerek endometriumun gebeliği taşıyabilir hale getirilmesi. IVF sikluslarında doğal luteal faz yetersiz olduğundan zorunludur.
M M Harfi
Menopoz
Yumurtalık fonksiyonunun doğal olarak sona ermesi ve 12 ay üst üste adet yokluğu. Türkiye'de ortalama 47-51 yaş arasında görülür. 40 yaş öncesi menopoz prematür over yetmezliği (POI), 40-45 arası erken menopoz olarak adlandırılır.
Metformin
Biguanid grubu insülin duyarlaştırıcı ilaç. İnsülin direncini azaltarak PMOS'ta ovulasyonu düzenler, gebelik diabeti riskini düşürür. Genellikle 1500-2000 mg/gün dozunda kullanılır; ovulasyon indüksiyon ilaçlarıyla kombine edildiğinde başarı oranını artırabilir.
Mikro-TESE
Mikroskobik TESE. Operasyon mikroskobu eşliğinde testisin sperm üretme olasılığı en yüksek tübüllerinin seçilerek alınması. Non-obstrüktif azospermide (NOA) klasik TESE'ye göre sperm bulma oranı belirgin yüksektir (~%50-60 vs ~%30).
Morfokinetik Değerlendirme
Embriyonun hem şeklini (morfoloji) hem de hücre bölünme hızını (kinetik) birlikte değerlendiren modern yaklaşım. Time-lapse teknolojisi ile kesintisiz izleme yapılarak embriyonun gelişim davranışı analiz edilir. ESHRE 2025 İstanbul Konsensüsünde önerilen bir yöntemdir.
Mozaik Embriyo
Bir embriyoda bazı hücrelerin normal (öploid), bazılarının ise anormal (anöploid) kromozom yapısına sahip olması durumu. Mozaik embriyoların transferi doktorun değerlendirmesine bağlıdır.
N N Harfi
NOA (Non-Obstrüktif Azospermi)
Meni örneğinde hiç sperm bulunmaması durumu. Tıkanıklıktan değil, testislerdeki sperm üretim bozukluğundan kaynaklanır. Erkek infertilitesinin en ağır formlarından biridir.
O O Harfi
OHSS
Yumurtalıkların Aşırı Uyarılması Sendromu (Ovarian Hyperstimulation Syndrome). Tüp bebek tedavisinde kullanılan hormon ilaçlarının yumurtalıkları aşırı uyarmasıyla ortaya çıkan, nadir fakat ciddi bir komplikasyon.
Oligomenore
Adet aralıklarının uzun olması (35 günden fazla, yılda 9 siklustan az). PMOS, tiroid bozuklukları ve hiperprolaktinemi en sık nedenlerdir; ovulasyon düzensizliğinin işaretidir.
OPU (Yumurta Toplama)
Oocyte Pick-Up. Trigger enjeksiyonundan 34-36 saat sonra, transvajinal ultrason eşliğinde ince bir iğne ile foliküllerden yumurtaların aspire edilerek toplanması işlemi. Hafif sedasyon altında 15-20 dakikada tamamlanır.
Over PRP
Trombosit Zengin Plazma'nın (hastanın kendi kanından elde edilen) yumurtalık dokusuna enjekte edilmesi. Düşük over rezervi ve POI olgularında folikül uyandırma amacıyla denenen deneysel bir uygulamadır; kanıt düzeyi sınırlıdır.
Over Rezervi
Yumurtalıklarda kalan yumurta sayısı ve kalitesinin genel değerlendirmesi. AMH, FSH ve antral folikül sayısı ile ölçülür.
Ö Ö Harfi
Öploidi (Euploid)
Hücrede tüm kromozomların doğru sayıda (46 kromozom, 23 çift) bulunması durumu. Öploid embriyolar genetik olarak normal kabul edilir ve transfer için uygundur.
P P Harfi
PCOS
Polikistik Over Sendromu. Hormonal dengesizlik, düzensiz adet ve yumurtalıklarda çok sayıda küçük kist ile karakterize yaygın bir durum.
Perimenopoz
Menopoz öncesi geçiş dönemi. Adet düzensizliği başlar, AMH ve antral folikül sayısı azalır, FSH yükselir. Genellikle 40'lı yaşların ortasında başlar ve son adetten itibaren 1 yıl daha sürer. Bu dönemde doğal gebelik şansı belirgin azalır.
PGT
Preimplantasyon Genetik Test. Embriyo transferi öncesinde kromozom veya gen anomalilerini taramak için yapılan genetik analiz.
PGT-A
Preimplantasyon Genetik Test - Anöploidiler. Embriyolardaki kromozom sayısı anormalliklerini (örneğin Down sendromu) tespit eden tarama.
PGT-M
Preimplantasyon Genetik Test - Monogenik. Tek gen hastalıkları (kistik fibrozis, orak hücre anemisi vb.) taşıyıcılığını embriyoda saptayan test.
PGT-SR
Preimplantasyon Genetik Test - Yapısal Yeniden Düzenleme. Kromozomlardaki yapısal bozuklukları (translokasyon, inversiyon) taşıyan çiftlerde sağlıklı embriyo seçimi için uygulanan genetik test.
PMOS (Polikistik Morfolojik Over Sendromu)
Eski adıyla PCOS. Uluslararası uzman konsensüsü (2024) ile yeni adı PMOS olarak değiştirilmiştir. "Kistik" yerine "morfolojik" terimi kullanılarak yumurtalıklardaki yapıların gerçek kist değil çok sayıda küçük antral folikül olduğu vurgulanmıştır. Hormonal dengesizlik, adet düzensizliği ve insülin direnci ile karakterizedir.
POI / POF (Prematür Over Yetmezliği)
Premature Ovarian Insufficiency / Failure. 40 yaş öncesi yumurtalık fonksiyonunun erken kaybı. FSH yüksek (>25 IU/L), AMH çok düşük ve adet düzensizliği veya yokluğu vardır. Yumurtaların kalitesi ve sayısı belirgin azalmıştır.
Progesteron
Rahim iç tabakasını (endometrium) embriyo implantasyonuna hazırlayan hormon. Luteal faz desteğinde kritik öneme sahiptir.
Prolaktin
Hipofiz bezinden salgılanan, esas olarak süt üretiminden sorumlu hormon. Gebelik dışında yüksek olması (hiperprolaktinemi) ovulasyonu baskılayarak adet düzensizliği ve infertiliteye yol açabilir.
R R Harfi
RIF
Tekrarlayan İmplantasyon Başarısızlığı (Recurrent Implantation Failure). İyi kalitede embriyo transferine rağmen iki veya daha fazla denemede implantasyon gerçekleşmemesi durumu.
S S Harfi
SMA (Spinal Müsküler Atrofi)
Motor sinirlerin ilerleyici kaybına yol açan genetik hastalık. Otozomal resesif kalıtılır; Türkiye'de her 40-50 kişiden biri taşıyıcıdır. PGT-M ile embriyoda taranabilir.
Sperm DNA Fragmantasyonu
Sperm hücrelerinin çekirdek DNA'sındaki kırık (fragmentasyon) oranını ölçen test. Yüksek fragmantasyon (>%30) düşük döllenme, embriyo kalitesi ve gebelik kaybı ile ilişkilendirilmiştir. Tekrarlayan IVF başarısızlığı ve açıklanamayan infertilitede istenir.
Spermatogenez
Testislerde sperm hücrelerinin üretilme süreci. Yaklaşık 74 gün sürer. Hormonal denge, sıcaklık ve beslenme gibi etkenlerden etkilenir.
Spermiogram
Sperm analizi. Sperm sayısı, hareketliliği (motilite), şekli (morfoloji) ve hacmini değerlendiren laboratuvar testi.
Submüköz Miyom
Rahim iç boşluğuna doğru büyüyen miyom tipi. Boyut küçük bile olsa implantasyonu ve gebeliği belirgin etkilediğinden histeroskopik olarak çıkarılması mutlaka önerilir. Intramural ve subseröz miyomlardan ayırt edilmesi tedavi kararı için kritiktir.
T T Harfi
Talasemi (Akdeniz Anemisi)
Hemoglobin yapısını etkileyen kalıtsal kan hastalığı. Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Güneydoğu bölgelerinde taşıyıcılık oranı yüksektir. PGT-M ile embriyoda taranabilir.
TESA / PESA / MESA
Cerrahi sperm eldesi yöntemleri. TESA: testisten iğne aspirasyonu. PESA: epididimden perkütan aspirasyon. MESA: epididimden mikrocerrahi aspirasyon. Obstrüktif azospermide (vazektomi sonrası, doğumsal vas deferens yokluğu) tercih edilir.
TESE
Testiküler Sperm Ekstraksiyonu. Azospermi durumunda testis dokusundan küçük biyopsi parçaları alınarak sperm aranması işlemi. Genel veya lokal anestezi altında yapılır.
Translokasyon
Bir kromozomun bir parçasının koparak başka bir kromozoma yapışması. Dengeli translokasyon taşıyıcıları sağlıklıdır ancak embriyolarında kromozom anomalisi riski yüksektir. PGT-SR ile taranır.
Trigger (Çatlatma İğnesi)
Yumurtaların son olgunlaşmasını tetikleyen enjeksiyon. Klasik olarak hCG (Ovitrelle, Pregnyl) kullanılır; OHSS riski yüksek hastalarda GnRH agonist trigger (dual trigger) tercih edilir. Tetikleme sonrası yumurta toplama işlemi 34-36 saat içinde yapılır.
Trofektoderm
Blastosist embriyonun dış tabakasını oluşturan ve ileride plasentaya dönüşecek hücreler. Gardner sisteminde ikinci harf (A/B/C) ile derecelendirilir. Araştırmalar, implantasyon başarısında trofektoderm kalitesinin çok belirleyici olduğunu göstermiştir.
TSH (Tiroid Stimülan Hormon)
Hipofizden salgılanan ve tiroid bezini uyaran hormon. Tiroid fonksiyonunun en hassas göstergesidir. IVF öncesi TSH değerinin 2,5 mIU/L altında olması, implantasyon ve gebelik başarısı için önerilir.
U U Harfi
Uterin Septum
Rahim boşluğunun gelişimsel olarak ortadan bir doku perdesiyle (septum) bölünmüş olması. En sık görülen müllerian anomalidir; tekrarlayan düşük ve implantasyon başarısızlığı ile ilişkilidir. Histeroskopik septum rezeksiyonu ile düzeltilir.
V V Harfi
Vajinal Flora
Vajinada doğal olarak bulunan mikroorganizma topluluğu. Sağlıklı florada Laktobasil bakterileri baskındır ve asidik ortam sağlayarak enfeksiyonlara karşı koruma oluşturur.
Vajinal Mikrobiyom
Vajinada yaşayan tüm mikroorganizmaların (bakteri, mantar, virüs) genetik içeriği ve etkileşimleri. Sağlıklı mikrobiyom Lactobacillus baskınlığı ile karakterizedir; disbiyoz IVF başarısını ve implantasyonu olumsuz etkileyebilir.
Varikosel
Testislerdeki toplardamarların genişlemesi. Sperm üretimini ve kalitesini olumsuz etkileyebilen erkek infertilitesi nedeni.
Vitrifikasyon
Ultra hızlı dondurma tekniği. Yumurta veya embriyoların buz kristali oluşumu olmadan cam benzeri bir yapıyla dondurulması.
Y Y Harfi
Yumurta / Sperm Donasyonu
Üçüncü bir kişiden alınan yumurta veya spermin tedavide kullanılması. Türkiye'de 3219 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve ÜYTE Yönetmeliği gereği yasaktır; eşler dışından gamet kullanımı tüm yardımla üreme tekniklerinde yasaklanmıştır. Terim, yurtdışı literatür ve mevzuat farkındalığı amacıyla tanımlanmıştır.
Z Z Harfi
Zona Pellucida
Yumurta ve erken embriyoyu çevreleyen glikoprotein yapıdaki dış zar. Döllenmede sperm seçiciliği ve poliispermiyi önlemede rol oynar. Blastosist evresinde embriyonun bu zardan çıkması (hatching) implantasyon için zorunludur.
Aradığınız terim bulunamadı.
Farkli bir anahtar kelime deneyin.
102
Tıbbi Terim
25
Harf Grubu
80
Bağlantılı Sayfa
0
Video
İlgili Sayfalar
Tanı Süreci
İnfertilite değerlendirmesi adımları
medicationİlaç Rehberi
IVF ilaçları, dozajlar ve yan etkiler
biotechTedavi Yöntemleri
IVF, ICSI, IUI ve diğer teknikler
microscopePGT Merkezi
Genetik tarama ve embriyo seçimi
maleErkek İnfertilitesi
Erkek faktör tanı ve tedavi
library_booksMakaleler
Terimlerin detaylı açıklandığı makaleler
Tıbbi Bilgi Notu
Bu sözlük, tupbebek.com yayın kurulu tarafından tıbbi doğruluk açısından incelenmiştir. Sunulan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Sağlık kararları için mutlaka bir hekime danışınız.