Hidrosalpinx Nedir?
Hidrosalpinx, fallop tüpünün uç kısmında tıkanıklık gelişmesi ve tüp içinde sıvı birikmesi anlamına gelir. Türkçede hidrosalpinks yazımı da sık kullanılır; tıbbi literatürde aynı terimin İngilizce yazımıyla da karşılaşabilirsiniz.
Sık Nedenler
- Geçirilmiş pelvik inflamatuar hastalık veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
- Endometriozis ve pelvik yapışıklıklar
- Önceki karın veya pelvik cerrahiler
- Apandisit, dış gebelik veya tüp cerrahisi öyküsü
Olası Belirtiler
- Hiç belirti vermeden yalnızca infertilite araştırmasında saptanabilir
- Kasık ağrısı veya pelvik hassasiyet yapabilir
- Tekrarlayan enfeksiyon veya sulu akıntı ile ilişkili olabilir
- Kısmi tüp hasarında dış gebelik riski artabilir
Hidrosalpinx tek tüpte de gelişebilir. Diğer tüp açık olsa bile rahme ulaşan sıvı, IVF’de embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir (ASRM 2021).
Neden Gebeliği Zorlaştırır?
Tüpün tıkanması doğal gebeliği zorlaştırır. IVF’de ise tüpler kullanılmasa bile hidrosalpinx rahim içi ortamı etkileyebilir:
- Tüpün tıkanması: Tüpün dış ucu kapalıysa yumurta ve sperm o tüpte doğal yoldan buluşamaz. Diğer tüpün durumu da önemlidir.
- Rahme sıvı akışı: Biriken sıvı rahme ulaşırsa embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir. Sıvının embriyoyu rahimden uzaklaştırması veya tutunma ortamını etkilemesi olası açıklamalardır; tek bir mekanizma kesinleşmiş değildir (ASRM 2021).
- Dış gebelik: Hasarlı tüpte doğal gebelik oluşursa embriyo rahim yerine tüpe yerleşebilir.
Bu nedenle IVF planında tüpün yalnızca açık olup olmadığına değil, rahim içine sıvı geçişi olasılığına da bakılır. Özellikle ultrasonda görülen hidrosalpinxte olumsuz IVF sonuçlarına ilişkin kanıt daha güçlüdür. (B - güçlü kanıt)
Tanı Nasıl Konur?
Hidrosalpinx tanısında tek bir görüntüleme yöntemi her zaman kesin karar için yeterli olmayabilir. Klinik öykü, ultrason bulguları ve tüp açıklığı testleri birlikte değerlendirilir.
| İnceleme | Ne Gösterir? | Klinik Önemi |
|---|---|---|
| Transvajinal ultrason (TVUS) | Genişlemiş, içi sıvı dolu tüp yapısını gösterebilir | Ultrasonda belirgin görülen hidrosalpinxin IVF başarısını düşürdüğüne dair kanıtlar güçlüdür. |
| Rahim filmi (HSG) | Rahim boşluğu ile tüplerin şeklini ve açıklığını değerlendirir | Tüp açıklığı için ilk basamak testlerden biridir (ASRM 2021). |
| Serumlu ultrason (SIS) / kontrastlı ultrason (HyCoSy) | SIS rahim boşluğunu gösterir; karında sıvı görülmesi en az bir tüpün açık olabileceğini düşündürür. HyCoSy tüp geçişini kontrastla değerlendirir. | SIS tek başına hangi tüpün açık olduğunu göstermez; HyCoSy sonucu uygulayıcının deneyiminden etkilenebilir (ASRM 2021). |
| Laparoskopi | Tüpleri, pelvik yapışıklıkları ve endometriozisi doğrudan gösterir | Rutin ilk tanı aracı değildir; cerrahi tedavi planlandığında kesin değerlendirme sağlar. |
HSG’de özellikle tüpün rahme yakın kısmında görülen tıkanıklık, geçici kasılma veya teknik nedenlerle yanlış pozitif olabilir (ASRM 2021). Bu, tüpün dış ucunda sıvıyla genişlemiş görünümle aynı bulgu değildir. Şüpheli bir hidrosalpinx için cerrahi kararı, film, ultrason ve klinik öykü birlikte değerlendirilerek verilir. (B - güçlü kanıt)
IVF Öncesi Tedavi Seçenekleri
Hidrosalpinx kararında hedef, tüpü mutlaka “açmak” değil, embriyonun yerleşeceği rahim ortamını korumaktır. Ultrasonda belirgin hidrosalpinx varsa IVF transferinden önce tüpün çıkarılması veya rahimle bağlantısının kesilmesi değerlendirilir. Cochrane derlemesinde tüpün alınması klinik gebeliği olasılıkla artırırken, canlı doğum ve cerrahi zararlar için veri yetersizdir (Cochrane 2020). Seçenekler, ameliyatın güçlüğüne ve gebelik planına göre değişir:
Salpenjektomi (Tüpün Alınması)
Salpenjektomi, sıvı dolu hasarlı tüpün çoğunlukla laparoskopiyle çıkarılmasıdır. Böylece tüpten rahme sıvı akışı kesilir. IVF öncesinde başlıca cerrahi seçeneklerden biridir (ASRM 2021).
Tüp, yumurtalığa yakın damarlarla komşudur. Yumurtalık rezervi sınırlıysa, önceki ameliyatlar veya yoğun yapışıklıklar varsa cerrahinin yumurtalık dolaşımına etkisi ve zamanlaması özellikle tartışılır.
Proksimal Tüp Kapatma (Oklüzyon)
Proksimal tüp kapatmada tüpün rahme yakın bölümü kapatılır; tüp yerinde kalır. Amaç, biriken sıvının rahme ulaşmasını önlemektir. ASRM bunu salpenjektomiye alternatif olarak değerlendirir; iki yöntemin karşılaştırmalı üstünlüğü kesin değildir (ASRM 2021, Cochrane 2020). (B - güçlü kanıt)
Yoğun yapışıklıklar tüpü çıkarmayı güçleştiriyorsa bu seçenek konuşulabilir. Tüp yerinde kaldığı için sıvı birikiminin sürmesi veya artması olasılığı da değerlendirilir.
Sıvı Aspirasyonu ve Skleroterapi
Ultrason eşliğinde aspirasyon, tüpteki sıvının iğneyle boşaltılmasıdır. Skleroterapide sıvı boşaltıldıktan sonra yeniden birikmeyi azaltmak amacıyla tüpe bir madde verilir. 2025 ağ meta-analizinde aspirasyonun devam eden gebelik, skleroterapinin ise gözlemsel çalışmaların da eklendiği analizde canlı doğum açısından olumlu sinyalleri vardır. Yalnızca randomize çalışmaları birleştiren ana analiz, hiçbir yöntemin canlı doğumu artırdığını kesin olarak göstermemiştir (Pérez-Milán 2025). (C - orta/zayıf kanıt)
Aspirasyon sonrası sıvı yeniden birikebilir. Bu girişimler cerrahinin güç olduğu seçilmiş durumlarda tartışılır; salpenjektomi veya tüp kapatmanın rutin yerine geçmez.
Antibiyotik Tedavisi
Aktif pelvik enfeksiyon varsa hekim antibiyotik tedavisi planlar. Antibiyotik, tüpün ucundaki kalıcı tıkanıklığı açmaz. Bu nedenle kronik hidrosalpinxin yalnızca ilaçla düzelmesi beklenmez.
Karar Nasıl Kişiselleştirilir?
Ben hidrosalpinxte yalnızca tüpün varlığına bakmam. Ultrasonda belirgin olup olmadığı, rahim içine sıvı geçişi, hastanın yaşı, yumurtalık rezervi ve daha önce geçirdiği ameliyatlar kararımı değiştirir.
Örneğin rezervi düşük bir hastada önce embriyoyu güvence altına alıp, tüp cerrahisini transferden önce yapmak daha doğru olabilir.
| Klinik Durum | Genellikle Değerlendirilen Yaklaşım | Tamamlayıcı Okuma |
|---|---|---|
| Ultrasonda belirgin hidrosalpinx | Transfer öncesi laparoskopik salpenjektomi veya proksimal kapatma | IVF hazırlık rehberi |
| Rahim içinde sıvı izlenmesi | Kaynağını araştırma; hidrosalpinxle ilişkiliyse transfer zamanlamasını yeniden değerlendirme | Taze ve dondurulmuş transfer |
| Düşük AMH veya ileri yaş | Cerrahi gecikmeye yol açacaksa önce yumurta toplama ve embriyo dondurmayı görüşme; tüp işlemini transfer öncesine planlama | Düşük AMH rehberi |
| Yoğun yapışıklık veya derin endometriozis | Cerrahi güçlüğü ve yumurtalık dolaşımını tartma; uygun olguda proksimal kapatmayı görüşme | Endometriozis ve tüp bebek |
| Tek taraflı hidrosalpinx ve diğer tüp sağlıklı | Yaş, infertilite süresi, sperm durumu ve dış gebelik riskiyle doğal gebelik denemesini veya IVF’yi görüşme | Kadın infertilitesi yol haritası |
Cerrahi IVF’de klinik gebelik olasılığını artırabilir; canlı doğum üzerindeki etki ve ameliyat riskleri için kanıt daha sınırlıdır (Cochrane 2020). Yaş, yumurtalık rezervi, ameliyatın güçlüğü ve transfer planı birlikte tartılır.
Dr. Aksoy’a en sık sorulan sorular
Bu bölümdeki yanıtlar Doç. Dr. Senai Aksoy’a aittir.
Hidrosalpinx kendiliğinden geçer mi; ultrasonda bir görünüp bir kaybolması ne anlama gelir?
Hidrosalpinx genellikle kendiliğinden iyileşen bir durum değildir. Ultrasonda bir muayenede görülüp diğerinde kaybolması, tüp içindeki sıvının zaman zaman boşalmasına veya görüntüleme koşullarına bağlı olabilir; bu nedenle tek bir ultrasonla kesin karar vermem. Tekrarlayan ultrason, gerekirse HSG/HyCoSy ve klinik öyküyle gerçekten hidrosalpinx olup olmadığını netleştirmeye çalışırım. Özellikle ultrasonda belirgin görülen hidrosalpinx IVF başarısını olumsuz etkileyebilir (ASRM).
Tek taraflı hidrosalpinx varlığında doğrudan tüp bebek veya ameliyat gerekir mi?
Tek taraflı hidrosalpinx varsa herkese doğrudan IVF veya ameliyat önermem. Yaş, yumurtalık rezervi, infertilite süresi, diğer tüpün gerçekten sağlıklı olup olmadığı ve sperm faktörü önemlidir. Genç, rezervi iyi, diğer tüpü normal ve başka infertilite nedeni bulunmayan bir hastada doğal gebelik için belirli bir süre tanınabilir; ancak ileri yaşta, uzun infertilite öyküsünde veya IVF planlanıyorsa hidrosalpinxin tedavisi daha fazla önem kazanır. Çünkü tek taraflı hidrosalpinx bile IVF gebelik oranlarını düşürebilir (ASRM).
Tüp ameliyatından ne kadar sonra tüp bebek veya embriyo transferi yapılabilir?
Salpenjektomi veya proksimal tüp kapatılması sonrası aylarca beklemek zorunlu değildir. Komplikasyonsuz laparoskopik ameliyattan sonra hasta iyileştiğinde IVF stimülasyonuna çoğu zaman sonraki siklusta başlanabilir; dondurulmuş embriyo transferini ise genellikle ameliyat sonrası iyileşme tamamlandıktan sonra, yaklaşık 4–6 hafta veya bir sonraki adet sonrası planlamak mümkündür. Daha zor cerrahi, enfeksiyon veya geniş adezyolizis (yapışıklık açılması) varsa süreyi kişiye göre uzatırım. Hidrosalpinxin IVF öncesinde cerrahi olarak ortadan kaldırılması veya tüpün rahimle bağlantısının kesilmesi gebelik sonuçlarını iyileştiren yerleşik yaklaşımlardandır (ASRM).
Bilimsel inceleme ayrıntıları
- Kaynakların son tarandığı tarih:
- 26 Temmuz 2026
- İnceleme kapsamı:
- Hidrosalpinx varlığında IVF öncesi salpenjektomi, proksimal tüp kapatma, skleroterapi ve aspirasyonun klinik gebelik ve canlı doğum sonuçları üzerindeki etkileri; ASRM görüşü, Cochrane derlemesi ve 2025 ağ meta-analizi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sık sorulan sorular bölümü 30 Eylül 2026'da Dr. Aksoy'un doğrulanmış klinik yanıtlarıyla güncellenmiştir.
Kanıt durumu: B · Güçlü Sınırlı RKÇ veya iyi tasarlanmış kohort çalışmaları
science
Kaynaklar
4 referans
- 1
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Role of tubal surgery in the era of assisted reproductive technology: a committee opinion. Fertility and Sterility (2021)
Bilimsel yayın
- 2
Melo P, Georgiou EX, Johnson N, van Voorst SF, Strandell A, Mol BWJ, Becker C, Granne IE. Surgical treatment for tubal disease in women due to undergo in vitro fertilisation. Cochrane Database of Systematic Reviews (2020)
Bilimsel yayın
- 3
Pérez-Milán F, Caballero-Campo M, Carrera-Roig M et al.. Hydrosalpinx treatment before in-vitro fertilization: systematic review and network meta-analysis. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology (2025)
Bilimsel yayın
- 4
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertility and Sterility (2021)
Bilimsel yayın
