Kısırlık Tanı Süreci: Adım Adım Yol Haritası
Kısa cevap: Değerlendirme iki partnerle birlikte başlar ve dört soruyu yanıtlar: yumurtlama var mı, yumurtalık rezervi ne durumda, tüpler ve rahim sağlıklı mı, sperm yeterli mi? Bu temel testlerle çoğu çiftte birkaç hafta içinde bir yol haritası çıkar.[1]
tupbebek.com Editöryal Ekip
Tıbbi İnceleme
Değerlendirme ne zaman başlamalı?
Korunmasız ve düzenli ilişkiye rağmen gebelik olmadıysa, kadın 35 yaşın altındaysa 12 ay, 35 yaş ve üzerindeyse 6 ay sonra değerlendirme önerilir. 40 yaşın üzerinde beklemeden başlanabilir.[1]
Adetlerin çok düzensiz olması veya hiç olmaması, bilinen endometriozis, geçirilmiş pelvik enfeksiyon ya da tüp ameliyatı, kemoterapi öyküsü veya erkekte bilinen bir sorun varsa süre dolmadan başvurmak mantıklıdır.[1]
Temel Değerlendirmenin Beş Adımı
Öykü ve muayene
Ne kadar süredir denediğiniz, adet düzeniniz, geçirilmiş ameliyat veya enfeksiyonlar, önceki gebelikler, kullandığınız ilaçlar ve iki partnerin sağlık öyküsü konuşulur. Bu görüşme, hangi testlerin gerçekten gerekli olduğunu belirler.
Yumurtlama
Düzenli adet görmek çoğu zaman yumurtlamanın sürdüğünü gösterir. Adetler düzensizse hormon testleri (ör. prolaktin, tiroid) ve gerekirse yumurtlama sonrası progesteron ölçümü yapılır.
Yumurtalık rezervi
AMH kan testi ve vajinal ultrasonla sayılan antral folikül sayısı, yumurtalıkların ilaçlara nasıl yanıt vereceğini tahmin etmeye yardım eder. Bu testler doğal yoldan gebe kalma şansını tek başına öngörmez.
Tüpler ve rahim
Tüplerin açık olup olmadığı genellikle rahim filmi (HSG) ya da köpüklü ultrasonla (HyCoSy) değerlendirilir. Rahim iç yapısı vajinal ultrasonla, gerekirse serum fizyolojikle yapılan ultrason veya histeroskopi ile incelenir.
Erkek değerlendirmesi
Temel test semen analizidir ve kadın testleriyle aynı dönemde yapılır. Sonuç sınırdaysa analiz birkaç hafta sonra tekrarlanır; belirgin bozuklukta üroloji/androloji değerlendirmesi, hormon ve gerekirse genetik testler eklenir.
Semen analizi: WHO 2021 alt referans değerleri
Bu değerler, çocuk sahibi olmuş erkeklerin alt yüzde 5'lik dilimidir. Doğurgan ile doğurganlığı azalmış erkeği kesin olarak ayıran sınırlar değildir.[2]
Çiftlerin yaklaşık yarısında erkek faktörü tek başına ya da kadın faktörüyle birlikte rol oynar.[3] Bu yüzden semen analizi kadın testleriyle aynı dönemde, kadında girişimsel testlere geçmeden önce yapılmalıdır.
Temel testler sonunda belirgin bir neden bulunamazsa buna açıklanamayan kısırlık denir. Bu, bir sorun olmadığı anlamına gelmez; mevcut testlerle saptanamadığı anlamına gelir. Ayrıntılı testler için hormon paneli, erkek kısırlığı ve genetik testler sayfalarına bakabilirsiniz.
Sonraki Adımlar
Test sonuçları, sizi değerlendiren hekimle birlikte yorumlanır. Seçenekler; yaşa, yumurtalık rezervine, tüplerin durumuna, sperm bulgularına ve ne kadar süredir denendiğine göre değişir: yaşam tarzı düzenlemesi, yumurtlama tedavisi, aşılama (IUI) veya tüp bebek (IVF/ICSI).
Kaynaklar
3 referans
- 1
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertility and Sterility (2021)
Klinik rehber
- 2
Campbell MJ, Lotti F, Baldi E et al.. Distribution of semen examination results 2020 - A follow up of data collated for the WHO semen analysis manual 2010. Andrology (2021)
Bilimsel yayın
- 3
Agarwal A, Mulgund A, Hamada A, Chyatte MR. A unique view on male infertility around the globe. Reproductive Biology and Endocrinology (2015)
Bilimsel yayın
Bu rehber, Baş Editör Doç. Dr. Senai Aksoy liderliğindeki tupbebek.com Editöryal Ekip tarafından hazırlanmış ve gözden geçirilmiştir. Son gözden geçirme: Eylül 2026. İçerik tıbbi tanı ve tedavi yerine geçmez; mutlaka hekiminize danışın.